Onderzoek naar inzet 3D-geluid voor meer thuisgevoel

Onderzoek naar inzet 3D-geluid voor meer thuisgevoel

08-03-2021

Een verhuizing van thuis naar een zorginstelling kan veel stress met zich meebrengen. Zeker voor mensen met dementie. Uit onderzoek blijkt dat vertrouwd geluid gunstige effecten heeft op mensen met dementie. Daarom zijn we vorige maand samen met TU/Eindhoven, Qwiek en Fontys een onderzoek gestart hoe we met 3D-geluid het thuisgevoel binnen de muren van Vitalis WoonZorg Groep kunnen halen, onder de naam ‘Sounds Like Home’.

Het effect van geluid

Als mens luister je dag in dag uit bewust en onbewust naar je omgeving. Bekende omgevingsgeluiden kunnen een gevoel van vertrouwdheid bieden. Eerder onderzoek toonde de gunstige effecten aan van vertrouwd geluid op mensen met dementie, zoals het beïnvloeden van emoties, oproepen van herinneringen of het stimuleren van sociale interacties. En dus kan het de overgang vergemakkelijken van thuis naar een zorgomgeving. In dit digitale innovatieproject onderzoeken we vier maanden lang welke geluiden belangrijk zijn, hoe we deze geluiden kunnen vastleggen en kunnen aanbieden aan de cliënt.

Muziek(therapie) bij Vitalis

Bij Vitalis zien we muziek als een belangrijk onderdeel in het welzijns- en behandelaanbod van onze cliënten. Het kan aanzetten tot bewegen en is een middel om met anderen te communiceren. Onze neurologisch muziektherapeuten zetten muziek dagelijks in als positieve invloed op het psychisch en lichamelijk welbevinden. Neurologisch Muziektherapeut Maaike van Swambagt: “Muziek en geluid kunnen zorgen voor herkenning. Vaak roept dat herinneringen op die misschien waren weggezakt. Dat geeft een veilig gevoel, geeft openingen voor een gesprek, kan alertheid en ontspanning bieden. Het contact dat hierdoor ontstaat, kan weer bijdragen aan een thuisgevoel en verbondenheid.”

Op zoek naar geluid

Binnen het project zoeken familieleden, verzorgers en waar gewenst een (behandelend) muziektherapeut gezamenlijk uit welke geluiden betekenis kunnen hebben voor bewoners met dementie. Het gaat dan vaak om voor de cliënt vertrouwde, huiselijke en aangename geluiden die verband houden met persoonlijke interesses, betekenisvolle herinneringen of dierbaren. Die geluiden worden voor iedere bewoner samengevoegd tot een geheel, een zogenoemde ‘persoonlijke soundscape’ (een soort ‘geluidlandschap’).

Zelf uittesten

Vervolgens organiseren we gepersonaliseerde, sociale en plezierige activiteiten waarin 3D-geluidstechnologieën worden toegepast. Mensen met dementie, hun familie en verzorgers testen deze technologieën uit tijdens workshops. Onze muziektherapeuten en activiteitenbegeleiders ondersteunen deze workshops. Maaike: “Voorafgaand aan de workshop, maken we een persoonlijke soundscape voor de deelnemer. Hierin verwerken we geluiden die voor de deelnemer mogelijk verbonden zijn aan thuis. Denk hierbij aan een bepaalde klok die altijd tikte, het geluid van vogeltjes, of juist van een drukke snelweg. De workshopdeelnemer krijgt deze geluiden via 3D audio te horen; daardoor lijkt het alsof het vanuit een voorwerp of bepaalde hoek af komt.”

Toepassen van geluid in dagelijkse activiteiten

Wanneer de bewoners goed reageren op de soundscapes en de 3D-geluidstechnologieën, kunnen we dit op verschillende manieren toepassen. Zo kan de oriëntatie in tijd worden gestimuleerd, bijvoorbeeld door in de ochtend vogeltjes vanaf het raam te horen en voor het eten geluiden die horen bij het klaarmaken van eten. Tevens kan een persoonlijke soundscape met herkenbare geluiden ingezet worden om een bewoner een moment van ontspanning te bieden op zijn kamer. Maaike: “Als muziektherapeut ben ik heel enthousiast over dit onderzoek. Drukke woonkamers met veel geluid en rommel kunnen een negatief effect hebben op bewoners. Ga je er zitten en speel je een lied, dan verandert de geluidsomgeving compleet. Zowel bewoners als medewerkers passen hun geluidsniveau aan en dat voel je. De inzet van soundscapes zouden eenzelfde effect kunnen hebben.”

Al eerder bleek uit onderzoek dat het spreken en horen van dialect van invloed kan zijn op gevoelens van welzijn in een verzorgingstehuis. Dit vormde de basis voor het project MIET waaraan Vitalis meewerkt.

Terug naar het nieuwsoverzicht